30 października rusza nabór z pulą 452,7 mln zł na opracowanie i wdrażanie innowacji w rolnictwie. Dzięki tym środkom rolnicy wspólnie z naukowcami, przedsiębiorcami lub doradcami mogą rozwiązywać konkretne problemy gospodarstw. Wagę takiej współpracy potwierdza utworzona właśnie przez PZPBM i CDR Grupa Doradztwa Specjalistycznego ds. Produkcji Bydła Opasowego.

Czy gospodarstwa potrzebują wiedzy naukowej?
Jak wykorzystać własne pasze, czym uzupełnić dawkę i kiedy zakończyć opas, żeby uzyskać dobre przyrosty oraz mięso wysokiej jakości? Od tych decyzji zależą koszty produkcji i wartość sprzedawanego bydła. Badania dostarczają wiedzy potrzebnej do ich podejmowania, ale wyniki doświadczeń trzeba odnieść do warunków gospodarstwa: rasy, płci i wieku zwierząt, wartości pokarmowej pasz oraz wymagań odbiorcy.
Pomaga w tym doradca, który potrafi dobrać rozwiązanie do potrzeb producenta i ocenić, czy jego zastosowanie będzie opłacalne. Takich specjalistów jest jednak niewielu. Przyczyny tego niedoboru wskazywał w wywiadzie dla PolitykaRolna.pl Jerzy Wierzbicki:
– Przez ostatnie kilkanaście lat doradztwo produkcyjne w Polsce osłabło: w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych modernizacja produkcji mleka była w dużej mierze oparta na doradztwie rolniczym, później wielu specjalistów przeszło do biznesu, a część doradców skoncentrowała się na wypełnianiu wniosków o płatności bezpośrednie. Kompetencje związane z żywieniem i technologią produkcji zachowała stosunkowo niewielka grupa osób – wskazywał prezes Polskiego Zrzeszenia Producentów Bydła Mięsnego.
Odbudowa tych kompetencji wymaga współpracy z naukowcami i producentami, którzy sprawdzają zalecenia we własnych stadach. Gospodarstwa mogą dzięki temu korzystać zarówno z wyników badań, jak i z doświadczeń innych rolników.
PZPBM i CDR rozwijają specjalistyczne doradztwo
Na tę potrzebę odpowiada porozumienie podpisane 8 października przez PZPBM i Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie. Powołana wówczas Grupa Doradztwa Specjalistycznego ds. Produkcji Bydła Opasowego ma wspierać rozwój doradztwa oraz przekazywanie wiedzy naukowej i praktycznej do gospodarstw. Podnoszenie kompetencji doradców technologiczno-ekonomicznych jest jednym z obszarów inwestycji wskazanych w strategii rozwoju sektora wołowiny.
Strategia „Polska Wołowina 2030” w ramach inicjatywy 4.1 „Rewitalizacja programu doradztwa techniczno-ekonomicznego” przewiduje:
„4.1.1. Opracowanie i wdrożenie systemu doradztwa techniczno-ekonomicznego dla producentów opartego na organizacjach branżowych i uwzględniającego synergię pomiędzy Ośrodkami Doradztwa Rolniczego i prywatnymi doradcami.
4.1.2. Popularyzacja systemu doradztwa techniczno-ekonomicznego wśród producentów, w tym poprzez gospodarstwa demonstracyjne i wdrożeniowe” – zapisano w strategii „Polska Wołowina 2030” na stronie 91.
Przykładem współpracy producentów z naukowcami jest włączenie bydła ras mlecznych do QMP. Projekt opracowali wspólnie Tomasz Rasiński, wiceprezes PZPBM i producent bydła mlecznego, oraz prof. Marcin Gołębiewski z SGGW. Rasiński opowiadał o nim w wywiadzie dla PolitykaRolna.pl:
– Naszym celem było uzyskanie – dzięki odpowiedniej technologii produkcji – jakości mięsa odpowiadającej wymaganiom rynku gastronomicznego i segmentu stekowego. I to się udało. Mięso z ras mlecznych uzyskuje bardzo dobrą marmurkowatość, która przekłada się na smak i kruchość. Dlatego zakłady mięsne chętnie kupują dziś także taki surowiec – mówił Tomasz Rasiński.
Lepsza produkcja musi przynosić producentowi korzyść
Lepsze żywienie pozwala pełniej wykorzystać pasze, może ograniczać emisje i sprzyjać uzyskaniu mięsa o parametrach oczekiwanych przez odbiorcę. Wybór zmian w gospodarstwie wymaga jednak oceny ich kosztów i spodziewanego przychodu ze sprzedaży bydła.
Powtarzalna jakość kulinarna jest podstawą budowy marki „Polska Wołowina”, a jej utrzymanie wymaga współpracy producentów, doradców i zakładów. Po podpisaniu porozumienia z PZPBM dyrektor CDR Marcin Oszańca wskazywał, że zachęcanie konsumentów do wyboru polskiej żywności musi mieć oparcie w jej jakości:
– Namawiamy wszystkich, żeby świadomie wybierali polskie produkty, a jednocześnie musimy dbać o to, żeby ich jakość była jak najwyższa. Dlatego współpracujemy z branżami i całym środowiskiem oraz kształcimy doradców, żeby mogli skutecznie pomagać tam, gdzie branże zgłaszają taką potrzebę – mówił dyr. Oszańca.
Producent, który dzięki lepszemu żywieniu i utrzymaniu zwierząt uzyskuje wołowinę wyższej jakości, powinien otrzymać za bydło cenę wynagradzającą dodatkowe nakłady. Od tego zależy, czy będzie chciał nadal doskonalić produkcję. O takie zasady rozliczeń zabiega PZPBM:
– Potrzebna jest współpraca między zakładami a rolnikami – samo wdrożenie przez zakłady systemu zarządzania jakością kulinarną nie wystarczy. Musi mu towarzyszyć sposób rozliczania producenta, który zapewni premię finansową za tusze o wyższej jakości kulinarnej, a więc także wyższej wartości rynkowej. Wiodące zakłady mięsne pracują nad tym w ramach projektu Budowa Marki „Polska Wołowina” – wyjaśniał prezes Wierzbicki w wywiadzie dla PolitykaRolna.pl.
Są pieniądze na wspólne opracowanie i wdrażanie rozwiązań
Na opracowanie i wdrażanie nowych rozwiązań można uzyskać wsparcie publiczne. 16 października Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ogłosiła nabór dla grup operacyjnych Europejskiego Partnerstwa Innowacyjnego (EPI). Wnioski będą przyjmowane od 30 października do 30 listopada 2026 r. Pula wynosi około 452,7 mln zł, a pomoc na jeden projekt może sięgnąć 2,5 mln zł.
Grupy EPI pozwalają rolnikom wspólnie z naukowcami, przedsiębiorcami lub doradcami rozwiązywać konkretne problemy gospodarstw. Dofinansowanie obejmuje opracowanie i wdrożenie nowych lub udoskonalonych produktów, technologii oraz metod organizacji i marketingu, także służących rozwijaniu produkcji w systemach jakości żywności.
O pomoc może wystąpić grupa złożona z podmiotów należących do co najmniej dwóch kategorii wskazanych w zasadach naboru. Musi być wśród nich przynajmniej jeden rolnik, a jeśli projekt obejmuje koszty badań – również jednostka naukowa. Refundacja inwestycji materialnych i niematerialnych wynosi zasadniczo do 65 proc. kosztów kwalifikowalnych, dlatego partnerzy muszą zapewnić środki na pokrycie pozostałej części nakładów.
Badania i rozwój technologii, również dla produkcji zwierzęcej, wspiera ponadto program NCBR AGROSTRATEG. W pierwszym konkursie przedsiębiorstwa i konsorcja mogły ubiegać się o dofinansowanie od 1 do 25 mln zł na projekt. Budżet wynosił 300 mln zł, a nabór zakończył się 28 sierpnia 2026 r.
Polskie instrumenty i europejski kierunek
Środki dla grup EPI pochodzą z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz budżetu krajowego. Wsparcie przewidziano w polskim Planie Strategicznym WPR na lata 2023–2027.
Obecny nabór wynika więc z wcześniej przyjętych zasad WPR. Dalszy kierunek polityki badań i innowacji Komisja Europejska określiła 8 września w komunikacie obejmującym AgRI 2040 i Food 2040. Kładzie w nim nacisk na dostosowanie badań do potrzeb gospodarstw i przedsiębiorstw oraz testowanie i upowszechnianie ich wyników.
Produkcję zwierzęcą Komisja wyodrębniła jako jeden z obszarów badań. Wskazała na zdrowie i dobrostan zwierząt, żywienie oraz efektywność produkcji, wiążąc je z ograniczaniem oddziaływania chowu na środowisko:
– Efektywność wykorzystania zasobów należy poprawiać poprzez innowacyjne rozwiązania żywieniowe, takie jak optymalizacja systemów opartych na użytkach zielonych i wypasie, poprawa wykorzystania paszy oraz ochrona różnorodności biologicznej przy jednoczesnym ograniczaniu presji na grunty poprzez takie podejścia jak systemy rolno-pasterskie. Efektywność wykorzystania zasobów powinna również przyczyniać się do ograniczania emisji i minimalizowania odpadów w całym łańcuchu wartości poprzez promowanie zasad gospodarki o obiegu zamkniętym – zapisano w komunikacie Komisji COM(2026) 453.



