Zakaz importu brazylijskiej wołowiny do UE i wyczerpanie chińskiego kontyngentu skłonią Brazylię do szukania innych odbiorców, także na rynkach, o które zabiegają polscy eksporterzy – przewiduje Jacek Zarzecki, wiceprzewodniczący Polskiej Platformy Zrównoważonej Wołowiny. Jak Brazylia może przygotować powrót do Europy i dlaczego polski sektor musi przyspieszyć budowę marki „Polska Wołowina”?

PolitykaRolna.pl: Audyt DG SANTE pozytywnie ocenił brazylijski system kontroli produkcji wołowiny. Jak to się ma do obecnego zakazu importu i twojej oceny, że Brazylia będzie próbowała wrócić na rynek UE wcześniej niż za dwa lata?
Jacek Zarzecki: Przede wszystkim trzeba jasno powiedzieć, że ten audyt, o którym mówimy, prowadzony od dwudziestego siódmego kwietnia do dwudziestego maja 2026 r., obejmował kontrolę produkcji, higienę zakładów i certyfikację zdrowia publicznego. Nie obejmował tego, co było podstawą zawieszenia przez KE możliwości eksportu – czyli stosowania środków przeciwdrobnoustrojowych jako promotorów wzrostu oraz substancji zastrzeżonych w UE do leczenia ludzi.
Więc to są zupełnie dwie różne kwestie.
Trzeba też pamiętać, że rozporządzenie o zakazie importu wołowiny było zapowiadane już właśnie w maju, a przyjęte zostało 4 czerwca przez Komisję Europejską, a więc Komisja miała już pełną wiedzę na temat audytu DG Sante, który odbywał się wcześniej, i gdyby w Brazylii wszystko było w porządku, to tego zakazu, obowiązującego od 3 września br. by nie było.
Przedstawiciel Komisji Europejskiej na posiedzeniu Komisji Rolnictwa Parlamentu Europejskiego jasno stwierdził, że na dzień dzisiejszy nie ma przesłanek na otwarcie rynku Unii Europejskiej dla wołowiny z Brazylii; Brazylia nawet nie złożyła takiego wniosku o przeprowadzenie ponownego audytu.
PolitykaRolna.pl: To prawda, ale Brazylia jest teraz w podwójnym kłopocie: z jednej strony od 3 września zakaz eksportu do UE, z drugiej od 1 października bardzo wysokie cło na eksport do Chin. Jakie ruchy Brazylii przewidujesz wobec europejskiego rynku? Bo to sugeruje, że jednak będą chcieli coś w tej sytuacji zrobić.
Jacek Zarzecki: Kontynent chiński dla Brazylii wynosił na 2026 r. 1,106 mln ton przy cle 12%. Brazylia wyczerpała limit, i teraz ich wołowina podlega dodatkowemu cłu w wys. 55%, co razem daje 67%. Dlatego uważam, że Brazylia będzie próbowała wrócić na rynek UE wcześniej, obchodząc poniekąd negatywny wynik audytu KE. Spróbuje to zrobić poprzez wytypowanie do eksportu gospodarstw spełniających wymogi stawiane przez UE – czyli tych, gdzie jest pełna identyfikowalność zwierząt i pełna weryfikowalność całego łańcucha dostaw – i zbudowanie zamkniętego, certyfikowanego łańcucha, do którego nie można wprowadzać zwierząt z gospodarstw niezapewniających pełnej identyfikowalności. W ten sposób będą próbowali udowodnić, że, przynajmniej na mniejszą skalę niż by tego chcieli, spełniają te wymogi, żeby powoli, w perspektywie kilku najbliższych miesięcy przejść pozytywnie kolejny audyt.
To oczywiście tylko moje przypuszczenia i droga, którą ja bym wybrał na miejscu Brazylii. Bo dzisiaj musimy pamiętać o jednej rzeczy – że do dnia dzisiejszego kwota 99 tys. ton wołowiny związana z umową z Mercosurem nie została rozdzielona na poszczególne kraje, działa zasada „kto pierwszy ten lepszy”. Brazylia jest przy tym stole negocjacyjnym w bardzo słabej pozycji, bo nie ma możliwości eksportu do Unii Europejskiej, ale na pewno będzie robiła wszystko, żeby sobie zapewnić, tak jak do tej pory, pozycję lidera w tym zakresie.
Jeszcze jedna rzecz jest bardzo ważna: w tej sytuacji braku możliwości eksportu do UE oraz wyczerpaniu limitu niskocłowego w eksporcie do Chin, Brazylia na pewno będzie wywierać większą presję na inne rynki krajów trzecich, o które my także dzisiaj walczymy. Na pewno będzie widać próby mocniejszego wejścia na te rynki i na pewno wołowina brazylijska będzie tam jeszcze bardziej konkurencyjna niż dzisiaj.
PolitykaRolna.pl: DG Sante pozytywnie oceniła też system identyfikacji bydła w Urugwaju, ale wykazała uchybienia w dokumentowaniu i oddzielaniu mięsa dopuszczonego do eksportu do UE. Dlaczego mimo tych słabości Urugwaj może eksportować do UE i czy unijny sektor wołowiny ma prawo domagać się zaostrzenia kryteriów dostępu wołowiny z Mercosur?
Jacek Zarzecki: Kraje Mercosuru prócz Brazylii w dużym stopniu wdrożyły zalecenia i wymogi, które stawiała przed nimi Unia Europejska. „W dużym stopniu” nie oznacza „całkowicie”, dlatego i w Urugwaju i w Argentynie Komisja Europejska stwierdziła pewne niedociągnięcia, czy uchybienia, które oczywiście powinny być wyeliminowane – a do tego czasu na te kraje powinny być nałożone określone ograniczenia.
Unia Europejska nie może „przymykać oczu” na przestrzeganie zasad, które sama wyznaczyła dla importerów, tylko musi je twardo egzekwować. Musimy też pamiętać o tym, że jedynie część partii importowanej wołowiny – Komisja Europejska twierdzi, że jest to znacząca część – jest kontrolowana, potrzebujemy więc, aby tych kontroli było więcej, i to nie kontroli dokumentów przedstawianych przez stronę np. brazylijską, ale kontroli na miejscu, w gospodarstwach rolnych w Mercosur. Powinna tu działać stara, sprawdzona metoda – ufaj i kontroluj.
PolitykaRolna.pl: Argentyna wprowadziła w styczniu nowy system elektronicznej identyfikacji bydła, a Urugwaj ma już sprawny system identyfikacji. To oznacza, że Polska przewaga opierająca się na identyfikowalności topnieje. Co możemy i powinniśmy zrobić, żeby oprzeć się presji konkurencji?
Jacek Zarzecki: Powinniśmy wykorzystać fakt, że podmioty, które do tej pory importowały wołowinę z Brazylii, będą szukały innego dostawcy. Przede wszystkim musimy budować markę „Polska Wołowina”, a ponadto wrócić do kwestii paszportyzacji polskiej żywności w sektorze wołowiny. To są rzeczy, które pozwolą nam budować przewagę opartą na innych elementach niż dotychczasowa przewaga cenowa, której już nie mamy. To jest dla nas szansa.
Bardzo ważne jest też – co podkreśla Jerzy Wierzbicki – żebyśmy szli w kierunku wołowiny kulinarnej, najwyższej jakości, bo takie są oczekiwania rynku. Polskie zakłady, wdrażając markę „Polska Wołowina”, doskonale zdają sobie z tego sprawę. Wiedzą też, że za wyższą jakość trzeba płacić lepszą cenę – ale to rolnicy decydują o tym, jakiej jakości surowiec dostarczają do zakładów. Przede wszystkim więc rolnicy muszą dostosować się do tego, czego oczekuje klient.
PolitykaRolna.pl: Dziękuję za rozmowę



