Czy można hodować bydło i jednocześnie nie być oskarżanym o niszczenie klimatu? Czy można ograniczać emisję metanu i jednocześnie na tym zarabiać? Czym właściwie jest wołowina niskoemisyjna, jak się ją produkuje i dlaczego coraz częściej o niej mówimy?
Wołowina, która oszczędza klimat
Zmiany klimatu to coś, o czym mówi się od lat. Obwinia się o nie również krowy, ponieważ „emitują metan”. Przeżuwacze stały się negatywnymi bohaterami wszelkich kampanii ekologicznych, raportów, artykułów. Mówi się o nich więcej, niż o samolotach i wielkich fabrykach. W efekcie hodowla bydła jest przedstawiana jako problem środowiskowy, a sama wołowina – jako produkt niszczący klimat.
Ma to wpływ na konsumentów, którzy coraz częściej również chcą dbać o klimat. Informacja, że żywność została wyprodukowana z poszanowaniem środowiska, zaczyna przekładać się na decyzje zakupowe.
Presja narracji klimatycznej kształtuje politykę Unii Europejskiej. Duże podmioty gospodarcze, w tym sieci handlowe i zakłady mięsne, zostały zobowiązane do raportowania ESG, w tym redukcji śladu węglowego swojej działalności. Ponieważ nie mogą zmniejszyć tego śladu w gotowym produkcie, zaczynają wymagać od producentów dowodów na produkcję niskoemisyjną.
Hodowla bydła z ograniczeniem emisji metanu
Oczywiście nie da się całkowicie wyeliminować emisji metanu z hodowli bydła, bo jest on naturalnym efektem fermentacji w żwaczu przeżuwaczy. Można go jednak ograniczyć przez skrócenie czasu jego emitowania.
Sposób jest prosty – należy tak zorganizować hodowlę, by zwierzę szybciej osiągnęło wagę produkcyjną. Nie oznacza to niezgodnego z biologią, przymusowego tuczenia zwierzęcia, lecz zapewnienie dobrostanu i przemyślanej strategii żywienia.
W nowoczesnych gospodarstwach bydło utrzymywane jest w oborach wolnostanowiskowych, ze stałym dostępem do wybiegu. Obory zapewniają dużą przestrzeń i nieograniczony dostęp do wody i paszy. W sezonie wegetacyjnym spędza czas na pastwiskach.
Równie ważna jest organizacja stada. Zwierzęta utrzymywane są w stabilnych grupach wiekowych – cielęta, młodzież i opasy. Ogranicza to stres związany z ciągłym przemieszczaniem zwierząt czy zmianą hierarchii w stadzie.
Profilaktyka weterynaryjna, dobre warunki utrzymania i właściwa organizacja produkcji ograniczają choroby układu oddechowego czy kulawizny. Zdrowe bydło szybciej przyrasta, lepiej wykorzystuje paszę i szybciej osiąga docelową wagę.
Spokojne, zdrowe zwierzę, utrzymywane w dobrych warunkach, rośnie szybciej – w praktyce oznacza to więcej mięsa przy tej samej liczbie zwierząt, a więc niższą emisję w przeliczeniu na kilogram produktu.
Żywienie – klucz do ograniczenia emisji
Metan powstaje w żwaczu w trakcie fermentacji paszy, dlatego skład dawki pokarmowej ma bezpośredni wpływ na emisję gazów cieplarnianych.
W hodowli bydła, z którego powstaje wołowina niskoemisyjna, podstawą żywienia są pasze objętościowe: zielonka, kiszonki z traw i kukurydzy oraz pasza z trwałych użytków zielonych. Pasza pochodzi z własnych pól i łąk, co nie tylko pozwala kontrolować jej jakość, ale też ogranicza transport, a więc i emisję.
Dobrze przygotowana kiszonka, odpowiednia zawartość energii i białka w dawce pokarmowej oraz stały dostęp do paszy pozwalają zwierzętom lepiej wykorzystać składniki pokarmowe. Oznacza to szybsze przyrosty i krótszy cykl opasu.
Dawka pokarmowa jest planowana bardzo precyzyjnie. Hodowcy dbają o właściwe proporcje pasz objętościowych i treściwych, a także o regularność karmienia. Stabilne żywienie ogranicza wahania w procesie fermentacji w żwaczu i poprawia wykorzystanie energii z paszy.
Dlatego ograniczanie emisji w produkcji wołowiny zaczyna się nie od zmniejszania liczby zwierząt, lecz od lepszego żywienia i efektywnej organizacji produkcji w gospodarstwie.
System QMP – standardy produkcji i redukcji emisji
Opisane wyżej zasady hodowli zostały ujęte w jeden spójny system jakości Quality Meat Program (QMP). Jest to certyfikowany system produkcji wołowiny opracowany i zarządzany przez Polskie Zrzeszenie Producentów Bydła Mięsnego, który określa standardy hodowli, żywienia i organizacji produkcji w gospodarstwach utrzymujących bydło mięsne oraz bydło mleczne użytkowane w kierunku mięsnym.
Uczestnictwo w systemie jest dobrowolne, ale oznacza przyjęcie szczegółowych zasad prowadzenia produkcji – od wyboru ras bydła, przez dobrostan zwierząt i żywienie, aż po zarządzanie gospodarstwem i ochronę środowiska. System obejmuje cały łańcuch produkcji i pozwala na pełną identyfikowalność zwierząt oraz mięsa trafiającego na rynek.
System QMP porządkuje standardy produkcji, podnosi jakość wołowiny i umożliwia ograniczanie śladu węglowego w hodowli. Dzięki temu producent bydła z przeznaczeniem na wołowinę może wykazać redukcję emisji, a zakłady mięsne, handel i konsumenci otrzymują jasną informację, że mięso pochodzi z produkcji prowadzonej według określonych standardów.
Emisja a opłacalność produkcji
Podnoszenie standardów produkcji jest najczęściej postrzegane przez rolników jako koszt i dodatkowa biurokracja. Takie myślenie wymaga jednak zmiany, ponieważ zmienił się rynek.
Coraz większą rolę odgrywa pokolenie konsumentów, którzy są gotowi zapłacić za wołowinę pod warunkiem, że mają pewność, że jest ona wyprodukowana z poszanowaniem środowiska. Konsumenci nie wierzą rolnikom „na słowo” – oczekują certyfikatów. Taką gwarancję daje system QMP.
Zmienia się także rynek odbiorców. Zakłady mięsne i sieci handlowe, zobowiązane do raportowania ESG, szukają możliwości ograniczenia swojego śladu węglowego u źródła, czyli u dostawców surowca. Przy dużej podaży wołowiny oznacza to jedno: preferowani są producenci mogący udokumentować redukcję emisji.
Po trzecie – udział w systemie QMP może być również wspierany ze środków Wspólnej Polityki Rolnej. Dzięki zaangażowaniu Rady Sektora Wołowiny Polska jako pierwsze państwo w Unii Europejskiej wprowadzi ekoschemat niskoemisyjny, który będzie wspierał produkcję w systemie jakości QMP.
Wołowina niskoemisyjna – dobrostan zwierząt i zdrowie ludzi
Wołowina niskoemisyjna spełnia wszystkie warunki wymagane przez rynek – dobrostan zwierząt, wysoką jakość, redukcję śladu węglowego.
Produkcja wołowiny niskoemisyjnej to dobór najlepszych ras bydła, pasze wysokiej jakości, wolny wybieg i pastwiska, opieka weterynaryjna. Zwierzęta są oddawane do uboju w kontrolowanym wieku, tusze są odpowiednio selekcjonowane i klasyfikowane, przy zachowaniu kontroli jakości. Elementy, które otrzymują certyfikat QMP są sezonowane, co podnosi ich jakość kulinarną.
Wołowina QMP to nie tylko mięso wysokiej jakości. To również jedno z najbogatszych naturalnych źródeł żelaza hemowego, pełnowartościowego białka, witamin z grupy B, cynku i innych istotnych dla zdrowia składników. QMP gwarantuje wysoką jakość, miękkość i delikatność mięsa, dając szerokie możliwości kulinarne.
Niebawem na rynku pojawi się produkt, którego standard będzie jeszcze wyższy – będzie to wołowina oznaczona marką „Polska Wołowina”, opartą na systemie QMP i ocenie kulinarnej mięsa. To będzie „top of the top” w segmencie mięs. Wołowina, z której polscy hodowcy i producenci mogą być naprawdę dumni – i którą konsumenci będą mogli wybierać z pełnym zaufaniem.
