Odpowiedzialność za zwierzęta, środowisko i ludzi – tak polski sektor wołowiny definiuje dziś swoją przyszłość. Dobrostan, ograniczanie emisji, zdrowie stad i jakość mięsa to konkretne działania, za którymi stoi Polska Platforma Zrównoważonej Wołowiny.
Bydło w polskim krajobrazie
Hodowla bydła w Polsce jest wpisana w tradycję, kulturę, naturę. To część krajobrazu wsi, tradycji gospodarowania i sposobu wykorzystania ziemi, który przez pokolenia kształtował polskie łąki i pastwiska. Tam, gdzie wypasa się bydło, utrzymuje się otwarta przestrzeń, różnorodność roślin i naturalny obieg składników w glebie.
W wielu regionach kraju to właśnie wypas pozwala zachować łąki i pastwiska – miejsca, które bez zwierząt szybko zarosłyby krzewami i straciły swój charakter. Hodowla bydła nie stoi więc obok przyrody, ale jest częścią systemu, w którym rolnictwo, krajobraz i żywność funkcjonują razem.
Dzisiejsze gospodarstwa łączą tę tradycję z nowoczesnym podejściem do zarządzania stadem, żywienia i zdrowia zwierząt. W praktyce oznacza to hodowlę, która ma być jednocześnie odpowiedzialna wobec środowiska, stabilna ekonomicznie i nastawiona na wysoką jakość wołowiny.
Nowoczesna hodowla bydła
Współczesna hodowla bydła w Polsce opiera się na odpowiedzialności hodowców. Punktem wyjścia jest dobrostan zwierząt. Bydło ma zapewnioną odpowiednią przestrzeń, dostęp do świeżej wody i paszy, właściwą wentylację budynków oraz możliwość wypasu tam, gdzie pozwalają na to warunki. Rotacyjny wypas na pastwiskach pozwala utrzymać naturalny rytm życia stad, a jednocześnie racjonalnie wykorzystywać użytki zielone.
Codzienna praca hodowcy to nie tylko karmienie i doglądanie zwierząt, to także stała obserwacja kondycji stada i szybkie reagowanie na wszelkie nieprawidłowości. Gospodarstwa objęte są nadzorem weterynaryjnym, a każde zwierzę posiada swoją historię zdrowotną. Leczenie odbywa się pod kontrolą lekarza weterynarii, z zachowaniem obowiązujących okresów karencji i zasad odpowiedzialnego stosowania leków.
Hodowcy nie działają intuicyjnie – posiadają wiedzę zdobytą na obowiązkowych szkoleniach z zakresu monitorowania zdrowia zwierząt, bioasekuracji i właściwego stosowania środków leczniczych. Wiedza ta przekłada się na praktykę – choroby wykrywane są szybciej, leczenie jest bardziej celowane, a ryzyko nadużywania antybiotyków ograniczane.
Odpowiedzialność dotyczy także środowiska. Rolnicy coraz częściej wdrażają rozwiązania pozwalające lepiej gospodarować wodą, obornikiem i gnojowicą. Dzięki temu gospodarstwo funkcjonuje w gospodarce obiegu zamkniętego, z coraz mniejszą presją na otoczenie.
Wspólne ramy dla hodowli
Wraz z rosnącymi wymaganiami wobec hodowli bydła – dotyczącymi dobrostanu zwierząt, środowiska i odpowiedzialnej produkcji żywności – w sektorze pojawiła się potrzeba wspólnego uporządkowania działań. W tym celu powołano Polską Platformę Zrównoważonej Wołowiny.
Zadaniem organizacji jest wspieranie hodowców w prowadzeniu hodowli w sposób zrównoważony, ale jednocześnie realny z punktu widzenia gospodarstw. Nie chodzi o tworzenie nowych haseł, lecz o uporządkowanie standardów, które już obowiązują lub stają się codzienną praktyką – od warunków utrzymania zwierząt po kwestie środowiskowe i zdrowotne.
Platforma skupia przedstawicieli różnych części sektora – hodowców, naukowców, lekarzy weterynarii i branżę mięsną. Wspólna praca ma pozwolić na wypracowanie praktycznych rozwiązań, które można wdrażać w gospodarstwach bez odrywania ich od realiów ekonomicznych. Kierunek tych działań wyznacza strategia „Polska Wołowina 2030”, zakładająca rozwój sektora w sposób odpowiedzialny i długofalowy.
Praca PPZW koncentruje się na konkretnych programach i mierzalnych celach, które mają być wdrażane w gospodarstwach. Jednym z najważniejszych narzędzi jest system jakości QMP, wokół którego budowane są działania związane z dobrostanem, zdrowiem zwierząt i ograniczaniem wpływu hodowli na środowisko.
Eksperci w służbie dobrostanu bydła
W Platformie działają Grupy Robocze, kierowane przez ekspertów w swojej dziedzinie.
Grupa Robocza Środowisko pod przewodnictwem dr inż. Elżbiety Sowuli-Skrzyńskiej z Instytutu Zootechniki – PIB w Balicach zajmuje się metodami ograniczania emisji gazów cieplarnianych w hodowli bydła i narzędziami pozwalającymi je mierzyć.
Grupą Roboczą Leczenie Zwierząt kieruje lek. wet. Jacek Łukaszewicz, z Krajowej Rady Lekarsko-Weterynaryjnej. Celem grupy jest ograniczenie wykorzystywania antybiotyków o krytycznym znaczeniu i najwyższej priorytetowości (HP-CIAs), oraz rozwój praktyk, które pozwalają utrzymywać stada w dobrej kondycji dzięki profilaktyce i lepszemu zarządzaniu hodowlą.
Grupie Roboczej Zdrowie i Dobrostan Zwierząt przewodniczy Jacek Zarzecki, wiceprzewodniczący PPZW. Celem działań grupy jest poprawa zdrowia i dobrostanu zwierząt, m.in. przez wprowadzenie chowu wszystkich zwierząt bez uwięzi (dla zwierząt utrzymywanych w budynkach) od 2030 roku.
Osobny obszar dotyczy ekonomiki gospodarstw. W tym obszarze działają:
Grupa Robocza Zarządzanie Gospodarstwem, którą kieruje Piotr Romaszewski (ABP Poland Sp. z o.o.). Zakres prac obejmuje m.in. poprawę genetyki bydła i zwiększenie różnorodności paszy w celu uzyskania pożądanej przez konsumentów jakości wołowiny (marmurkowatości mięsa).
Grupa Robocza Efektywność Ekonomiczna, kierowana przez Jerzego Wierzbickiego, prezesa Polskiego Zrzeszenia Producentów Bydła Mięsnego. Celem Grupy jest poprawa jakości kulinarnej mięsa wołowego poprzez produkcję wołowiny z wykorzystaniem systemów i narzędzi dla zapewniania jakości kulinarnej.
Wołowina zrównoważona, zdrowa i bezpieczna
Z perspektywy konsumenta najważniejszy jest efekt końcowy. Za opowieścią o pastwiskach, dobrostanie i pracy hodowców stoi system hodowli bydła i produkcji wołowiny, który w Polsce oznacza stały nadzór weterynaryjny, jasno określone standardy i precyzyjne narzędzia kontroli.
Dlatego polska wołowina jest produktem bezpiecznym i przewidywalnym. Tak pilnowana wołowina jest zdrowa, bezpieczna i na pewno nie znajdziemy w niej estradiolu.
